+24 °С
Болотло
Яңылыҡтар
13 Июль 2018, 14:28
Римма ҒӘЛИМОВА: “ЙӘШӘҮҘЕҢ БИТ МАТУР ЯҒЫ ЛА БАР…”
Римма Ғәлимова… Был исем Стәрлетамаҡ гәзит уҡыусыларына ғына түгел, ә республика матбуғатында баҫылған шиғри шәлкемдәре, китаптары һәм публицистик мәҡәләләре аша бар Башҡортостанға таныш! Сирек быуатҡа яҡын ғүмерен “Ашҡаҙар”ға бағышлаған журналист, шағирә, Башҡортостандың һәм Рәсәйҙең Журналистар һәм Яҙыусылар союздары ағзаһы, бихисап исемдәр эйәһе, ике балаға ғүмер биргән әсә – Римма Ғаяз ҡыҙы ошо көндәрҙә ҙур ваҡиға кисерергә тора – ул күркәм юбилейын ҡаршы ала. Ошо тантанаһы айҡанлы коллегабыҙ гәзит уҡыусыларына үҙе бүләк әҙерләне. Уның әҙәби күстәнәсенән кинәнеп рәхим итегеҙ, дуҫтар.
Йәнырыҫ
Тыуған яҡтың елдәре лә йылы –
Һағынғанда һине, Йәнырыҫ.
Ауылдаштар килеп күрешкәндә
Йөрәк дөп-дөп тибә, йән тыныс.
Мәңге бөтмәҫ донъя мәшәҡәте
Егәнде лә урап үтәме?
Ҡалаларға китеп аҙашҡанды
Атай йорто ғына көтәме?
Бәрәкәткә тулы тыуған ерем,
Һинән алдым илһам, йән-ырыҫ.
Ишембайым – күңел түрҙәремдә,
Йөрәк түрҙәремдә – Йәнырыҫ!
Еләк тәме һеңгән ергенәм
Ҡыҙарып та бешкән еләк булып
Зиһенемә үтә елбәҙәк йәй.
Өҫтәл уртаһында еҙ самауыр –
Еләк ҡағы менән эй тәмле сәй.
Ғәзиз ергенәмдең бесәнлеге,
Хуш еҫтәре аңдарыма һеңгән;
Тыуған яҡҡа ҡайтып илар инем,
Утҡайҙары уның күптән һүнгән…
Нигеҙ ташы кемдәр ҡулындалыр,
Егән һыуҙары ла ҡороғандыр.
Еләк һатҡан ҡатындарға ҡарап
Тыуған яҡты үлеп һағынамдыр.
Ҡалалағы ҡарға ҡарҡылдауы
Эҫе йәйҙә тамам ялҡытҡанда,
Ҡайын еләгенең һутынан да
Эске донъям минең балҡып ҡала.
Ҡыҙарып та бешкән ер еләген
Ҡайтып ҡына йыйыр саралар юҡ.
Үткән менән бөгөнгөмдө ҡушып
Тоташтырыр ғына аралар юҡ…
Еләк тәме һеңгән ергенәмдең
Яйлап ҡына арта ҡәҙерҙәре,
Килмешәккә күскән тупраҡ-ерҙәр
Тайфун булып өтә бәғерҙәрҙе.
Аманат
Йөрәккәйем – гүйә, шымған усаҡ,
Баҫҡан мәшәҡәттән ҡотолған саҡ:
Киләсәккә ихлас ышанған саҡ,
Боғаҙымда төйөр йотолған саҡ.
Аҙашманым, тик тормошта һулдан,
Миңә тигән юлдан бүтән уҙған,
Көмөш өлөшөмә ҡулын һуҙған,
Шуға һуҡмағымды баҫҡан туҙан.
Ярһыу мәлдә мөхәббәткә һыуһап,
Йәшкә тулған күҙҙәремде ыуһам,
Ағым һыуҙа михнәт керен йыуһам,
Әйтерһең дә, өр-яңынан тыуам!
Йөрәгемдең һалҡын боҙо, ҡуҙғал,
Шул урынға, аҡ толпарым, ҡуҙ һал!
Эске тауыш әйтә: «Көслө булһаң,
Киләсәккә алдан барып күҙ һал!»
Ең һыҙғанып барам бөгөн дә мин,
Ҡаршылыҡҡа ғына бөгөлмәм, тим,
Юлды кире бормам, сигенмәм мин,
Аманатты боҙмам, илгенәм, тим.
Бәхет
Илап уянған бар йоҡоларҙан:
Үкенестәр быуа, йәш әрәм,
Икәү генә белгән бәхетемә
Күҙ теймәһен, берүк, йәшерәм.
Шөкөр итәм, һиңә китеп барам
Яна-яна ялҡын эсендә…
Килеп еткәс кире бороламын
Һин иҫемдә минең, иҫемдә!
Һөйләгәндәр һөйләй бирһен әйҙә,
Гонаһтарҙы беҙҙең кәметһен!
Ни тиһәң дә, ғәмһеҙ донъяларҙа
Яҙмыш бүләк иткән бәхет – һин!
Бәхет ҡыҫҡа, ваҡытлыса була.
Ҡайғыларҙа кеше һынала.
Йөрәк кенә белгән серҙәрем бар
Икәү генә булған донъяла.
Кемдәр миңә нахаҡ бәлә яҡты,
Кемдәр арттан һөйләп кәмһетте?
Хоҙай миңә башҡа яҡлап бирә
Кәрәгенән артыҡ бәхетте.
Һағыш
Йәшәүҙең бит матур яғы ла бар:
Ҡоштар һайрай йәйге иртәлә,
Рәхәтлеккә сыҙай алмағанда
Һин иркәлә мине, иркәлә!
Маңлай күҙем һуҡыр булғанда ла,
Донъя хозурлығын күрермен.
Һин дөрләткән утты тыныс ҡына
Ҡояш байыуында һүрермен.
Ҡыңғырауҙар сыңы ишетелә,
Йәшлектәнме килә был тауыш?
Йәшәүҙең бит матур яғы ла бар,
Әллә ҡайҙан килә был һағыш…
Ошо һағыш йырҙарыма күсеп,
Үҙәк өҙөр булып һуҙыла;
Һиҙәһеңме, йәнем, әкрен генә
Минең ғүмер һинһеҙ уҙыла.
Ваҡыт үтер, Ер йөҙөндә ҡалмаҫ
Беҙҙең мөхәббәттең ҡуҙы ла…
Аслыҡ
Мин гонаһлы. Валсығына тиклем
Икмәк ҡәҙерләгән булманы.
Һыныҡ-мыныҡтарҙы ашатырға
Эргәмдә лә юҡ бит ҡул малы.
Ҡатырам да, сүп-сар өйөмөнә
Ырғытамын, аслыҡ күрмәгәс.
Шул икмәкте табып кимереүсе
Асарбаҡтар мине тиргәмәҫ.
Ас ҡәҙерен туҡтар белмәгәне
Ысынбарлыҡтарҙа сағыла.
Ҡояш – уртаҡ, ләкин фәҡирҙәргә
Ас бет мөһөрҙәре тағыла.
Илдә сәпсек үлмәй, тиеүҙәре
Аңға һеңдерелгән тыумыштан.
Домофонлы йортҡа инә алмай
Туңып үлә тышта бомждар.
Йән көйгәндә…
“Лучше быть хорошим человеком, ругающимся матом,
чем тихой, воспитанной тварью”
Фаина Раневская.
Йән көйгәндә ысҡынғылап ҡуя
Минең ауыҙҙан да һүгенеү…
Совет балаһы мин, хәлдән килмәй
Намыҫ тапалғанға күнегеү.
Сығарымдан сығармаҡсы булып
Баш осомда ҡоҙғон әйләнә.
Үс алырға көсө етмәгәнгә
Хатта сабыйыма бәйләнә.
Тәртипле лә булдым, тик донъяға
Яраҡлаша ғына алманым.
Ир ҡаҡҡанды, беләм, мир ҡаҡҡанын –
Мәңге ғәйбәттәргә ҡалғаным.
Йән көйгәндә ысҡынғылап ҡуя
Минең ауыҙҙан да һүгенеү.
Тәртипһеҙмен беләм, тик юҡ миндә
Намыҫ тапалғанға күнегеү.
Рухым һынмаған
Донъяларҙа минең байрам бөгөн-
Кәрәк түгел алтын тәхетең.
Күктең ҡабаҡтары асылғандай,
Ишелеп тә төштө бәхетем.
Күк төйөнгә төйнәлмәгән бәхет
Елеп килде ваҡыт атында.
Ул осоҡлап ташланмаған булған
Ете юлдың таҡыр сатына.
Күңел көлдән гөлгә әйләнде бит:
Яҙмыш ваҡытлыса һынаған.
Көрәш майҙанының уртаһында
Сыныҡҡанға рухым һынмаған.
Ҡәләм менән ғәләм гиҙеп киләм –
Бөтә донъя изге теләктә;
Алтын алҡа ике ҡолағымда,
Ҡуш беләҙек нескә беләктә…
Ваҡытымдың ҡәҙерҙәрен беләм
Менгәнемдә бейек тауҙарға,
Бысаҡ менән кейеҙ киҫер сағым
Хаҡлыҡ өсөн барған яуҙарҙа.
Тайпылдырма яҙмыш ошо юлдан
Терәлгәндә текә тауҙарға,
Илем, халҡым, телем өсөн барған
Яуҙарыңда ғына ауҙарма!
Бер яҙмыштың асылы
Римма Ғәлимованы 1985-се йылдан бирле беләм. Ул ваҡытта сибек кенә, күҙгә тура ҡарарға ла ҡурҡҡан, ҡулына шиғырҙары ҡулдан яҙылған ҡалын ғына дәфтәр биттәре тупланмаһын тотҡан ҡыҙыҡай ине. Мин әле уның әсә булып өлгөргәнен һәм ул үҫтереп йөрөгәнен дә белмәй инем. Шиғырҙары менән танышып сыҡҡас йөрәгемде уның яҙмышына ҡарата ниндәйҙер әсе әрнеү биләне. Яҙмышы яҙмыш, – ул шуны нисегерәк оҫта итеп шиғырға һала белгән!
Егерме йыл элек күргән нескә генә ҡыҙыҡай бөгөн оло-оло дәүләт эшмәкәрҙәре араһында ҡыйыу ҡарашлы, тура һүҙле, эскерһеҙ хеҙмәткәр булып камиллашты.
Зөбәржәт ЙӘНБИРҘИНА.
Нимә борсой, нимә тетрәтә шағирәнең күңелен? Был һорауға бер генә һүҙ менән яуап биреү мөмкин түгел, сөнки уны ҡәләм алып шиғыр яҙырға мәжбүр иткән нәмәләр – тормошобоҙҙоң күп ҡырлы күренештәре. Ләкин шуныһы күҙгә ташлана: тематик даирәһе ҡатын-ҡыҙ шағирәләргә хас булған сиктәрҙән күпкә киңерәк. Был осраҡта ул ир-егет шағирҙарҙы ҡорал сарлата торған өлкәләрҙә беҙҙең милләттең ауылда тыуып үҫкән балаларына хас булған комплекстарҙан азат килеш үҙ фекерен юғары көсөргәнешле хис-тойғолар аша донъяға ҡысҡырып әйтә. Ләкин барыбер әсәлек, бала, ғаилә, мөхәббәт темаһы ҡатын-ҡыҙ ижадсының төп объекты булып ҡала.
Гүзәл ҒӘЛИЕВА.
Шағирә Римма Ғәлимованың шиғырҙары асылда мөхәббәт, ғаилә, ҡатын-ҡыҙ яҙмышы, Ватан, тыуған ер һәм бөтә кешеләрҙе борсоған башҡа бик күп проблемалар тураһында.
Авторҙың бер генә шиғырын да тулҡынланмай уҡып булмай. Уның һәр һүҙе йөрәгенән сыға, уҡыусының күңеленә барып етә. Донъяла, тормошта барған бер ваҡиғаға ла битараф түгел ул. Барыһы өсөн дә “ут йотоуҙан”, һәр йәмһеҙ күренешкә һыҙланып, тыуған ер, үҙ халҡы, милләте һәм киләсәк быуын өсөн борсолоп йәшәүҙән тыуған был ижад.
Римма Ғәлимованың шиғриәте оптимизм, ке-шеләрҙең оло хәстәре һәм мөнәсәбәттәре, кешелек донъяһына мөхәббәт, ихтирам һәм ышаныс менән һуғарылған.
Зөфәр ВӘЛИТ.
